Lignosulfonatlar — natriy asosidagi lignosulfon kislotasi tuzlari polimerlarining aralashmasidir. Ular tsellyuloza-qog‘oz ishlab chiqarish jarayonida (sulfidli pishirish) hosil bo‘ladi. Lignosulfonatlar suyuq yoki kukun shaklida bo‘lishi mumkin.
Afzalliklari:
Yuqori sirt faoliyatiga ega.
Suvda yaxshi eriydi.
Allergen emas.
Teri yoki nafas yo‘llariga sezilarli darajada ta’sir qilmaydi.
Kam zaharliligi bilan ajralib turadi.
4-darajali eng past xavf sinfiga kiradi.
Qo‘llanilish sohasi:
Lignosulfonatlar ko‘plab sanoat tarmoqlarida qo‘llaniladi:
Qurilish materiallari ishlab chiqarishda (beton, sement, quruq qurilish aralashmalari) bog‘lovchi va yopishtiruvchi modda sifatida;
Neft qazib olish sanoatida burg‘ulash eritmalari parametrlarini tartibga soluvchi reagent sifatida;
Kimyo sanoatida stabilizator sifatida
Metallurgiya sanoatida;
Bo‘yoq va pigmentlar ishlab chiqarishda;
Lignosulfonatlar — natriy asosidagi lignosulfon kislotasi tuzlaridan tashkil topgan polimerlar aralashmasidir. Ular tsellyuloza-qog‘oz ishlab chiqarish jarayonida (sulfidli pishirish) hosil bo‘ladi. Lignosulfonatlar suyuq va kukun holatida bo‘ladi.
Lignosulfonatlarning foydali xususiyatlariga ularning yuqori sirt faoliyati va suvda yaxshi erishi kiradi. Ushbu modda allergen emas, aniq bezovta qiluvchi ta’sirga ega emas, kam zaharli hisoblanadi va eng past — 4-darajali xavf guruhiga kiradi.
Natriy asosidagi, gidrofil plastifikatorlar turiga kiruvchi lignosulfonatlardan beton va quruq qurilish aralashmalari ishlab chiqarishda foydalanish tarkibiy qismlar (sement) sarfini 10–15 % ga kamaytirish imkonini beradi. Shuningdek, beton aralashmasining qatlamlarga ajralishi kamayadi, zichligi ortadi, qotish tezligi sekinlashadi. Sement yoki beton aralashmasiga lignosulfonatlar 0,15–0,20 % miqdorida qo‘shiladi, superplastifikatorlar esa quruq sement massasining 0,5–2,0 % miqdorida talab etiladi. Superplastifikatorlar o‘rniga lignosulfonatlar qo‘llanganda, betonning mustahkamligi 20–25 % ga, sovuqqa chidamliligi 3–4 baravar oshadi va aralashmalar tannarxi ancha kamayadi, bu esa lignosulfonatlarning qattiq faza yuzasida adsorbsiyalanishi bilan bog‘liq. Lignosulfonatlardan foydalanish xom shlamning namligini kamaytiradi, uning oqishini saqlab qoladi, bu esa pech unumdorligini oshiradi va klinkerni pishirish uchun yoqilg‘i sarfini kamaytiradi.
Lignosulfonat asosidagi faollashtiruvchi vositalardan foydalanish tegirmon agregatlari unumdorligini oshiradi va qimmat hamda kamyob kimyoviy mahsulotlarni almashtirish imkonini beradi.
Texnik kukunsimon lignosulfonat ko‘p qatlamli qog‘oz qoplarda, polietilen astarli yumshoq polipropilen konteynerlarda, 650 kg gacha bo‘lgan «big-bag» qoplarga qadoqlanadi.
Moddani har qanday transport vositasida tashish mumkin, ammo umumiy yuk tashish qoidalariga rioya etilishi va xomashyoning namlanishiga yo‘l qo‘yilmasligi kerak.
